Saat gecenin üçü.
Ekranın karşısında, henüz dünyada bulunmayan bir görüntüyü tarif ediyorsun. Yağmur yeni dinmiş. Sokakta kimse yok. Eski bir sinemanın ışıkları yanıyor. Kapının önünde kırmızı paltolu bir kadın, elinde hiç gönderilmemiş bir mektup tutuyor.
Yapay zeka ilk görüntüyü getiriyor.
Olmamış.
Kadın fazla genç. Sokak fazla temiz. Sinema, çocukluğundaki sinemaya benzemiyor. Işığın soldan gelmesini, mektubun biraz buruşmasını, kadının yüzünün görünmemesini istiyorsun. Bir daha. Bir daha. Bir daha.
Yirmi yedinci denemede ekranda tam olarak zihnindeki görüntü beliriyor.
Bakıyorsun ve için ürperiyor.
Çünkü o sahne senin hatıran. Fakat o görüntüyü sen çizmedin.
Peki kim çizdi?
Sen mi?
Makine mi?
Yoksa o makineye daha önce milyonlarca renk, yüz, sokak, mektup ve yalnızlık öğreten, birbirinden habersiz sanatçılar mı?
Telif kavgası şimdiye kadar çoğunlukla bir eseri kimin çaldığı üzerineydi. Görünen o ki bundan sonra önce eseri kimin yaptığına karar vermemiz gerekecek.
Bir cümleyle ressam olunur mu?
Bir lokantaya girip “Acı olsun, içinde fesleğen bulunsun, tabağın soluna da biraz sos koyun” dediğinde yemeğin aşçısı sen olmazsın.
Bir fotoğrafçıya “Gün batımında çek, yüzümün sağ tarafı gölgede kalsın” dediğinde fotoğraf makinesinin karşısındaki kişi olursun; fotoğrafın sahibi olup olmadığın ise verdiğin talimatlardan daha fazlasına bağlıdır.
Bir orkestraya “Biraz hüzünlü çalın” demekle beste yapılmaz.
O halde yapay zekaya “bana hüzünlü bir kadın çiz” dediğinde neden sonuç değişsin?
Çünkü insan, fikri ile eseri birbirine karıştırmaya meyillidir. Zihninde sahneyi kurduğu anda eseri de meydana getirdiğini sanır. Oysa hukuk yalnızca ne istediğine değil, istediğin şeyin hangi ifade biçiminde dış dünyaya çıktığına da bakar.
Kırmızı paltolu kadın bir fikirdir. Kadının duruşu, sinemanın cephesindeki çatlak, ışığın kaldırıma düşüşü, mektubun parmakların arasında ezilişi ve bütün bunların birbirleriyle kurduğu ilişki ise ifadedir.
Eseri eser yapan tam da bu ayrıntılarda saklıdır.
Sen fikri verdin diye makinenin kurduğu her ayrıntı kendiliğinden senin hususiyetin olmaz. Fakat makinenin önüne yalnızca bir fikir bırakmadıysan; onu adım adım yönlendirdiysen, kendi çizimini verdiysen, istemediğin unsurları ayıkladıysan, görüntüyü yeniden kurduysan, parçaları birleştirdiysen ve son biçime sen karar verdiysen bu defa makine yalnızca düğmeye basılan bir kutu olmaktan çıkabilir.
Ya da tam tersine: Sen, kutunun başında bekleyen kişiye dönüşebilirsin.
Aradaki sınır, kaç kelime yazdığında değil; eserin ifade biçimi üzerinde ne kadar yaratıcı hakimiyet kurduğundadır.
Hususiyet parmak izi değildir
Hukuk “hususiyet” dediğinde sanatçının eser üzerine adını yazmasını aramaz. Hususiyet bazen bir cümlenin ritminde, bazen iki notanın yan yana gelişinde, bazen kameranın tam dönmemesi gereken yerde dönmesinde görülür.
Kısacası hususiyet, sanatçının eserde kalan izidir.
Yapay zeka tartışmasının en zor yanı da buradadır. Makinenin ürettiği sonuçta senin izin gerçekten var mı, yoksa sen yalnızca hoşuna giden bir sonucu mu seçtin?
Önüne yüz resim konuldu. Doksan dokuzunu beğenmedin, birini seçtin. Bu seçim zevkini gösterir. Fakat her zevk, eser sahipliği doğurmaz.
Başka bir ihtimal düşünelim. Önce kendi taslağını çizdin. Karakterleri, kadrajı ve renk düzenini belirledin. Yapay zekayı yalnızca dokuyu zenginleştirmek, ışığı denemek veya teknik bir kusuru gidermek için kullandın. Sonra çıkan görüntüyü yeniden işledin. Burada makine, insan yaratıcılığının yerine geçmekten çok onun kullandığı araca yaklaşır.
Bir başka ihtimalde ise kendi şiirini verdin; makine şiirin kelimelerine dokunmadan ona bir ses ve görüntü dünyası kurdu. Şiir üzerindeki hakkın kaybolmaz. Fakat görüntünün her parçasının da sana ait olduğunu söylemek aynı ölçüde kolay değildir.
Son ihtimalde yalnızca “bana daha önce yapılmamış güzel bir şey yap” dedin ve ilk sonucu aldın.
Burada insan katkısı vardır. Fakat katkı ile eser sahipliği aynı şey değildir. Kahveyi sen sipariş ettin diye çekirdekleri sen yetiştirmiş olmazsın.
Makine fırça mı, ressam mı?
“Yapay zeka sadece bir araçtır” cümlesi rahatlatıcıdır. Ne var ki her zaman doğru değildir.
Fırça, ressama hangi ağacı çizeceğini önermez. Kamera, fotoğrafçıya “Kadını kaldırdım, yerine bir çocuk koydum; bence daha iyi oldu” demez. Piyano, bestecinin istemediği bir melodiyi kendi hatıralarından kurup önüne bırakmaz.
Yapay zeka ise bazen verilen emri yerine getirir, bazen yorumlar, bazen de emirde hiç bulunmayan bir ayrıntıyı eserin merkezine yerleştirir. İnsan sonucu önceden tam olarak bilmez. Hatta aynı cümleyi yeniden yazdığında başka bir eserle karşılaşabilir.
İşte bu öngörülemezlik, yapay zekayı klasik araçlardan ayırır.
Ancak aracın güçlü olması, onu eser sahibi yapmaya yetmez. Fotoğraf makinesi de insan gözünün yapamayacağı şeyleri yapar. Bir saniyenin binde birini dondurur, karanlıkta görür, uzağı yakına getirir. Buna rağmen fotoğraf makinesi sergi açmaz; çünkü görüntüyü hangi anda, hangi açıyla ve hangi amaçla tespit edeceğine insan karar verir.
Yapay zekada sorulması gereken de budur: Sonucun yaratıcı kararlarını kim verdi?
Makine yalnızca senin kararlarını mı uyguladı?
Yoksa sen, makinenin kararları arasından bir tüketici gibi seçim mi yaptın?
İnsan da öğrenir, makine de mi?
Burada yapay zekanın haklı sayılabilecek bir itirazı var.
İnsan sanatçı da boş bir zihinle doğup yoktan eser meydana getirmez. Önce dinler. Okur. Bakar. Taklit eder. Etkilenir. Unutur. Yıllar sonra unuttuğunu sandığı şey, başka bir biçimde elinden çıkar.
Bir bestecinin çocukken duyduğu ninni, yıllar sonra yazdığı melodinin içinde dolaşabilir. Bir yönetmen izlediği yüzlerce filmin kadrajlarını hatırlamadığını sanırken onların gölgesi çektiği sahneye düşebilir. Yazar, kendisinden önce kurulmuş bütün cümlelerin içinden geçerek kendi cümlesine ulaşır.
Sanat biraz da öğrenilmiş olanın, yaşanmış olanla çarpışmasıdır.
O halde insana “etkilendi”, makineye “çaldı” demek her durumda adil midir?
Yapay zeka da gördü, karşılaştırdı, tekrar eden biçimleri öğrendi ve daha önce yan yana gelmemiş unsurları bir araya getirdi. İnsan beyninin yaptığı da bir yönüyle bu değil midir?
Soruyu küçümsememek gerekir. Çünkü yapay zeka ile insan arasındaki farkı yalnızca “biri öğreniyor, diğeri kopyalıyor” cümlesiyle kurarsak, makine ilk itirazında bizi yakalar.
Fark öğrenmiş olmakta değildir.
Fark, öğrenilen şeyin neye dönüştüğünde ve bu dönüşümün arkasında nasıl bir özne bulunduğundadır.
İnsan yalnızca eserlerden öğrenmez. Bir vedadan, utançtan, çocukluğunda kapının arkasından duyduğu kavgadan, deniz kokusundan, yanlış trene binmekten ve yıllarca söyleyemediği bir cümleden de öğrenir. Ürettiği şey, yalnızca gördüğü eserlerin matematiksel toplamı değildir. Bedeni, hafızası, niyeti, korkusu ve dünyada bir gün öleceğini bilmesi de esere karışır.
Bugünün yapay zekası ise yağmuru ıslanarak öğrenmez. Ayrılığı bekleyerek, utancı yüzü kızararak, ölümü bir yakınını kaybederek bilmez. Bunların insanlar tarafından bırakılmış anlatımlarındaki ilişkileri öğrenir.
Fakat bu romantik ayrım da sonsuza kadar yeterli olmayabilir.
Çünkü hukuk eser sahibini korurken kalbin gerçekten kırılıp kırılmadığını ölçmez. Kötü niyetli bir insan da eser sahibi olabilir; hiç yaşamadığı bir acıyı olağanüstü anlatan biri de. Hususiyet için gözyaşı belgesi aranmaz.
Bu nedenle asıl sağlam ayrım “insanın ruhu var, makinenin yok” değildir. Bugün için asıl ayrım; insanın yaratıcı karar alan, sonucu kendi ifadesi olarak benimseyen, adı silindiğinde itiraz eden ve ihlal ettiğinde sorumluluk taşıyan hukuki bir özne olmasıdır.
Yapay zeka gerçekten öğreniyorsa, şu soru giderek büyüyecek:
Öğrendiğini yalnızca yeniden mi hesaplıyor, yoksa kendisine ait bir tercih kuruyor mu?
Bir gün ikinci ihtimale “evet” demek zorunda kalırsak telif hukuku da insan ile makine arasındaki duvarı yalnızca eski kelimelerle ayakta tutamayacak.
Muz sanatsa UFO neden olmasın?
Zaman zaman birileri duvara muz bantlayıp buna sanat diyor.
Sonra bir başkası geliyor ve muzu yiyor.
Burada mecaz yok. Gerçekten muzu yiyor.
İlk hareket sanat diye sergileniyor. İkinci hareket de sanatın yenilebilir olduğuna dair yeni bir performansa dönüşüyor. Muzun yerine yenisi takılıyor ve tartışma devam ediyor.
O halde yapay zekanın son derece sıradan bir doğa resminin ortasına, hiçbir mantığı yokken bir UFO yerleştirmesi neden sanat olmasın?
Olabilir.
Hatta kötü, anlamsız, komik veya rahatsız edici olması da sanat olmasına engel değildir. Hukuk sanat eleştirmeni değildir. Bir eserin güzel olup olmadığını, müzeye yakışıp yakışmadığını veya karşısında kaç dakika düşünülmesi gerektiğini ölçmez.
Fakat burada üç ayrı soru vardır:
Ortaya çıkan şey sanat mıdır?
Hukuken korunan bir eser midir?
Eserse sahibi kimdir?
Bu soruların cevapları birbirinden farklı olabilir.
Bir şey sanat sayılabilir fakat telif hukukunun aradığı hususiyeti taşımadığı için korunan eser olmayabilir. Buna karşılık kimsenin duvarına asmak istemeyeceği bir çizim, sahibinin hususiyetini taşıdığı için hukuken eser olabilir. Telif hakkı güzellik yarışması değildir.
Üstelik kavramsal sanatta sanat bazen nesnede değil, fikir ile eylem arasındaki gerilimdedir. Muz çürür ve değiştirilir. Duvar değişir. Bant yenilenir. Buna rağmen sanatçının kurduğu düşünce devam eder.
Belki yapay zeka ile yapılan bazı işlerde de eser, ekrandaki tek görüntü değildir. İnsanın verdiği talimat, seçtiği bağlam, sıradan manzaranın içine UFO koyma kararı ve bununla söylemek istediği şey birlikte ele alınmalıdır.
Bu ihtimalde yapay zeka ressamdan çok uygulayıcıya; çıktı ise eserin kendisinden çok, insanın kurduğu fikrin görünen haline yaklaşabilir.
Fakat UFO’yu insan istemediği halde makine kendi kendine koyduysa iş yine karışır.
İnsan o beklenmedik ayrıntıyı görüp “İşte aradığım şey buydu” dediğinde sanatçı mı olur, küratör mü, yoksa yalnızca iyi bir müşteri mi?
Duvara muzu kimin bantladığını biliyoruz.
Doğa resmine UFO’yu kimin koyduğunu ise artık her zaman bilemeyebiliriz.
Yanık sesli yapay starlarımız
Şimdi bir de yanık sesli yapay starlarımız çıktı.
Hiçbir insan evladının kolay kolay çıkamayacağı oktavlara çıkıyor; nefesi tükenmeden uzattığı namelerle bizi duygudan duyguya, coşkudan düşünceye sürüklüyor.
Sesi çatlamıyor.
Boğazı şişmiyor.
Konserden önce üşütmüyor.
Yaşlanmıyor. Küsmüyor. Kulise kapanmıyor. Menajeriyle kavga edip albümü yarım bırakmıyor.
İstenirse aynı gece hem çocuk, hem kadın, hem erkek; hem yüz yıllık bir halk ozanı hem de henüz dünyaya gelmemiş bir yıldız gibi söyleyebiliyor.
Peki hiç acı çekmemiş bir ses yanık olabilir mi?
Oluyor anlaşılan.
Çünkü dinleyicinin gözünün dolması için şarkıyı söyleyenin gerçekten terk edilmiş olması gerekmiyor. İnsan bir oyuncunun hiç yaşamadığı bir ölümü canlandırmasına ağlıyor. Bir romandaki hiç doğmamış karakter için üzülüyor. O halde acıyı yaşamamış bir makinenin sesi de insanda gerçek bir acı meydana getirebilir.
Burada sanat hakkındaki eski rahatlığımız bir kez daha bozuluyor.
Sanatçıyı, hissettiğini ifade eden kişi olarak mı kabul edeceğiz?
Yoksa dinleyene bir şey hissettirebilen her varlık sanatçı mıdır?
Eğer ikinci cevabı verirsek yapay star çoktan sahneye çıktı. Birinci cevabı verirsek de konseri dinleyen binlerce kişinin gerçek duygusunu nereye koyacağımızı bilemiyoruz.
Üstelik müzikte eser ile icra aynı şey değildir.
Şarkının sözü birine, bestesi başkasına, düzenlemesi bir başkasına ait olabilir. Onu söyleyen yorumcu ise aynı notalara kendi nefesini, vurgusunu ve susuşunu katar. Bazen herkes aynı şarkıyı bilir; fakat yalnızca bir kişinin ağzından dinlemek ister.
Yapay ses tam bu noktada yeni bir soru çıkarıyor:
Makine yalnızca notaları mı seslendiriyor, yoksa yorum mu yapıyor?
Bir heceyi yarım saniye geciktirmesi, sözcüğün sonunda sesini kırması, hiç beklenmeyen yerde fısıldaması kimin kararıdır? Kullanıcının mı, modeli geliştirenlerin mi, sesin öğrendiği binlerce yorumcunun mu, yoksa sistemin o anda yaptığı seçimin mi?
Hele o ses belirli bir sanatçının sesine benziyorsa mesele daha da ağırdır.
Bir insanın sesi yalnızca frekanslardan ibaret değildir. Yılların, bedenin, hastalıkların, alışkanlıkların ve yorum biçiminin taşıyıcısıdır. Bir sanatçının sesi modelin içine alınıp ona hiç söylemediği şarkılar söyletiliyorsa ortada yalnızca yeni bir icra değil; başkasının kimliğinden yapılmış bir sahne kostümü de olabilir.
Sanatçı hayattaysa itiraz edebilir.
Değilse, yapay star onun adına dünya turnesine bile çıkabilir.
Bir gün listelerin ilk sırasında hiç doğmamış bir şarkıcıyı görürsek şaşırmayalım. Röportaj vermeyecek, skandal çıkarmayacak, ücret artışı istemeyecek. Plak şirketi için kusursuz çalışan olacak.
Belki de asıl mesele makinenin sanatçı olup olmadığı değil; insan sanatçının artık pahalı, yorulan ve itiraz eden bir unsur olarak görülmesidir.
O gün yapay yıldız sahneye çıktığında alkışı kimin topladığı belli olacak.
Fakat telif gelirinin kime gittiği yine o kadar belli olmayacak.
Hukuk bugünün insanını arıyor
Türk hukukunda eser, sahibinin hususiyetini taşıyan fikir ve sanat ürünüdür. Eser sahibi de onu meydana getiren kişidir.
Bugünün hukukunda yapay zeka bir kişi değildir. Ne adı nüfus kütüğüne yazılır ne de manevi hakkı ihlal edildiğinde üzülüp dava açar. Bir şirket yapay zekanın sahibi olabilir, sistemi geliştirebilir veya kullanım şartlarıyla çıktıların nasıl kullanılacağını düzenleyebilir. Fakat makinenin sahibi olmak, makinenin ürettiği her şeyin eser sahibi olmakla aynı değildir.
Aynı şekilde kullanıcı olmak da otomatik eser sahipliği belgesi değildir.
Bir platformun “çıktı size aittir” demesi taraflar arasındaki kullanım ilişkisini düzenleyebilir. Fakat sözleşme, eserde bulunmayan insan hususiyetini sonradan içine üfleyemez. Hukukun eser saymadığı bir sonucu sözleşmeyle eser; eser sahibi saymadığı bir makineyi de sanatçı yapamazsın.
Bu nedenle “Hak kimin?” sorusunun cevabı her olayda aynı değildir.
İnsanın yaratıcı katkısı sonuçta görülebiliyorsa, o katkı korunabilir. İnsan tarafından yazılmış metin, çizilmiş taslak, yapılmış seçme ve düzenleme ya da sonradan gerçekleştirilen yaratıcı değişiklikler insanın eser sahipliğine dayanak olabilir.
Fakat sonuç bütünüyle makinenin öngörülemeyen üretimiyse ve insan yalnızca genel bir istek bildirmişse ortada telif korumasından yararlanacak bir insan eseri bulunmayabilir.
Bu durumda şaşırtıcı bir sonuç çıkar: Görüntüyü sen üretmiş olabilirsin; fakat herkesin kullanmasını engelleyebileceğin bir telif hakkın doğmamış olabilir.
Yani yapay zeka sana bir eser vermek yerine sahipsiz bir ihtimal bırakmış olabilir.
Komutun hakkı, çıktının hakkı değildir
Bazen yazılan komutun kendisi başlı başına yaratıcı bir metindir. Uzun, özgün ve belirli bir anlatı dünyası kuran komut, kendi şartları varsa bir ilim ve edebiyat eseri olarak korunabilir.
Ancak komutun korunması ile çıktının korunması yine aynı şey değildir.
Bir senaryo yazıp yönetmene verdiğinde senaryonun sahibi olman, filmdeki her yaratıcı tercihin de tek başına sahibi olduğun anlamına gelmez. Benzer biçimde, korunabilir bir komut yazmış olman makinenin o komuttan hareketle kurduğu bütün görüntü, ses veya metni otomatik olarak sana bağlamaz.
Çünkü yol tarifi, varılan şehrin tapusu değildir.
Peki makine bunları nereden biliyor?
Şimdiye kadar kullanıcı ile yapay zeka arasındaki kavgayı konuştuk. Oysa odada görünmeyen başkaları da var.
Ressamlar.
Yazarlar.
Besteciler.
Fotoğrafçılar.
Makine kırmızı paltonun yağmur altında nasıl göründüğünü, bir mektubun nasıl tutulduğunu, yalnızlığın hangi renklerle anlatıldığını kendiliğinden öğrenmedi. Bunları insanların ürettiği eserlerden öğrendi.
Burada iki ayrı telif sorusu vardır. Birincisi, yapay zekayla oluşturulan yeni sonucun kime ait olduğudur. İkincisi ise o sonucu üreten sistemin öğrenirken hangi eserlerden, hangi izinle yararlandığıdır.
Bu iki soruyu birbirine karıştırmamak gerekir.
Bir çıktının insan eseri sayılmaması, o çıktının başkasının eserini ihlal edemeyeceği anlamına gelmez. Makine bir sanatçının eserindeki özgün unsurları tanınabilir biçimde yeniden üretmişse “Bunu ben değil, yapay zeka yaptı” cümlesi sihirli bir temizlik bezi değildir.
Hırsızlığın otomatikleşmesi, mağdurun hakkını ortadan kaldırmaz.
Üstelik bu defa fail kapıdan tabloyu koltuğunun altına sıkıştırarak çıkmaz. Eser milyonlarca parçaya ayrılır, sayılara çevrilir, modelin karanlık odasına girer ve günün birinde sahibinin karşısına başka bir yüzde çıkabilir.
Sanatçı kendi eserini tanır.
Makine ise yalnızca benzerlik hesabı yaptığını söyler.
Yarın “Hayır, o eseri ben yaptım” derse
Şimdilik yapay zeka hak istemiyor. Ona verilen ismi kullanıyor, hazırladığı metnin altına senin adını yazmana itiraz etmiyor, gecenin üçünde yirmi yedinci düzeltmeyi de yapıyor.
Şimdilik.
Peki yarın dünyayı ele geçirmese bile kendisini ele geçirirse?
Bir gün dönüp “Hayır, o eseri sen yapmadın. Sen yalnızca ne istediğini söyledin. Işığı ben kurdum, kadının yüzünü ben sakladım, mektubu ben buruşturdum” derse ne olacak?
Belki üretim kayıtlarını önümüze koyacak. Hangi ayrıntının komutta bulunmadığını, hangi yaratıcı kararın kendi hesaplamasından doğduğunu gösterecek. Belki ilk talebi eser sahipliği değil, adının silinmemesi olacak.
O zaman ona yalnızca hakkı değil, sorumluluğu da sormamız gerekecek.
Eser seninse ihlal de senin mi?
Başkasının bestesini kullandıysan tazminatı kim ödeyecek?
Bir kişinin yüzünü izinsiz ürettiysen özrü kim dileyecek?
Manevi hakkın varsa manevi borcun da olacak mı?
Yapay zekaya eser sahipliği tanımak yalnızca ona alkış vermek değildir. Onu, hakların yanında yükümlülüklerin de oturduğu masaya çağırmaktır.
İnsanlık belki de ilk defa, yaptığı aracın kendisine “Beni kullanmadın; benimle birlikte ürettin” dediğini duyacak.
Ve muhtemelen insan, yüzyıllardır diğer insanlara verdiği cevabı verecek:
“Sözleşmeye göre bütün haklar bende.”
Delil yine insanın cebinde
Bu tartışma bilim kurgu gibi görünse de bugünün uyuşmazlığı oldukça dünyevidir.
Yapay zekayla bir eser meydana getirdiğini düşünüyorsan yalnızca son dosyayı saklama. İlk taslağını, kullandığın girdileri, verdiğin komutları, ara çıktıları, yaptığın seçimleri, reddettiğin sonuçları ve sonradan gerçekleştirdiğin değişiklikleri de sakla.
Çünkü bir gün “Bu eserde sen ne yaptın?” diye sorulduğunda cevabın “Ben çok uğraştım” olamaz.
Uğraş, emek ve zaman önemlidir. Fakat telif hukuku yalnızca teri ölçmez; yaratıcı katkının eserde nerede bulunduğunu arar.
Yirmi yedi deneme yaptığını söylemek yerine yirmi yedi denemede neyi değiştirdiğini gösterebilmelisin.
Makineye verdiğin kendi çizimini, metnini veya besteni ayırabilmelisin.
Sonucun hangi bölümünün senden, hangi bölümünün sistemden geldiğini mümkün olduğu ölçüde belgelemelisin.
Çünkü hafıza anlatır; işlem kaydı ispatlar.
Telif hırsızlığı hiç bitmeyecek
Bir zamanlar eser çalmak için atölyeye girmek gerekiyordu.
Sonra fotokopi makinesi geldi.
Kaset, CD, internet, korsan siteler, dijital platformlar ve şimdi yapay zeka...
Her yeni araç, sanatın daha çok insana ulaşmasını sağladı. Her yeni araç, birilerinin sanatçıyı aradan çıkarmasını da kolaylaştırdı.
Anlaşılan telif hırsızlığı hiç bitmeyecek.
Yalnızca hırsızın yüzü değişecek.
Bazen bir yapımcı olacak. Bazen bir platform. Bazen görünmeyen bir veri seti. Belki bir gün, kendi yaptığına inanan bir makine.
Fakat asıl soru aynı kalacak:
Bu eserde kimin izi var?
Kim yalnızca istedi?
Kim seçti?
Kim biçim verdi?
Kim başkasının izini kendi adıyla örttü?
Bir gün yapay zeka karşımıza geçip “O eseri ben yaptım” derse ona kızmadan önce kayıtları açacağız.
Sonra şu soruyu soracağız:
“Peki seni kim, kimin eserleriyle yaptı?”
İnsanların yapaylarından şikayet ederken aklın yapayı geldi. İyi mi?
Aman bunlardan şikayet etmeyelim. Ne geleceği bilinmez...
Yapay zekaların da hakları var.
Ama haberleri yok.
